Jan Stedehouder

Deze week worden de nieuwsberichten van de Transparante Zaken Knipseldienst en de Open Trends weekoverzichten in een nieuw jasje gegoten. De dagelijkse stroom berichten van de knipseldienst komt te vervallen en het weekoverzicht komt wat uitgebreider terug. In het voorjaar 2009 ben ik gestopt met Livre om zodoende meer ruimte te hebben voor het volgen van het nieuws in het open domein op afstand. De knipseldienst was een mogelijk alternatief maar had een paar nadelen. Er ging per dag relatief veel tijd in zitten (denk aan 1,5 a 2 uur), leverde een afgebakende brei berichten op, maar zonder een verdere duiding of context. Het bijhouden van de knipseldienst én het schrijven van de weekoverzichten was ook niet vol te houden. Links en rechts hoor ik wel dat een nieuwsbron als Livre node wordt gemist en dat vertaal ik maar even als een behoefte aan geselecteerde nieuwsberichten uit het open domein, vertaald in het Nederlands en met een stukje extra substantie.

Na enig nadenken heb ik besloten de knipseldienst te laten voor wat het is en in te zetten op een Open Trends nieuwsbrief. Daarbij heb ik mij laten inspireren door de nieuwsbrief die Media Update een aantal maal per week uitbrengt. Media Update heeft uiteraard een bredere focus dan Open Trends zal krijgen. Open Trends selecteert nieuwsberichten en opinies rond open source software, open standaarden, open access, open content, open innovatie, nou ja, alles wat in vrij en open om gaat. Bij die berichten kijk ik naar het snijvlak van de techniek, overheden, organisaties en mensen, de processen die spelen rond de ontwikkeling, het gebruik en de implementatie van open kennis, informatie en technologie.

De nieuwe nieuwsbrief gaat deze week van start en is beschikbaar als PDF-bestand. Het streven is om iedere uitgave te vullen met drie of vier langere berichten en tussen de acht a tien kortere berichtjes. Wat staat deze week in Open Trends? Een kleine selectie:

Steun voor open access toegenomen in 2009

Tien landen en 60 universiteiten, waaronder 26 Technische Universiteiten in Finland, hebben in 2009 middelen vrijgemaakt voor een open access (OA) beleid. De intentieverklaring van de European Science Foundation en de European Heads of Research Councils biedt perspectief op een wereldwijde verdubbeling van instellingen die OA fondsen beschikbaar stellen. De regering Obama (V.S.) werkt aan het invoeren van een OA beleid voor de gehele federale overheid. Dit zijn slechts enkele hoogtepunten uit het jaaroverzicht van Peter Suber. De Open Access beweging kreeg in 2009 de wind stevig in de zeilen. Nederland had een specifiek open access jaar. Tegenwind was er ook, getuige de oproep van Duitse instituten ter ondersteuning van het traditionele auteursrecht als reactie op de groei van open access en open content.

Gebruikersvriendelijke software

Open source software moet vooral eenvoudig in gebruik zijn, weinig aanvullende training vereisen en gebruikers in de gelegenheid stellen hun werk te doen en met anderen te communiceren. Matt Asay denkt dat projecten meer moeten leren van Microsoft, Google en Apple op dit punt.

LibrePlanet 2010

De LibrePlanet conferentie (19-21 maart 2010) krijgt een track waarvan het programma uitsluitend door vrouwen wordt ingevuld. Bij de aankondiging wordt het GNOME project als een van de ‘best practices’ genoemd.

Veel plezier met Open Trends (PDF).

Open source evangelisten zijn enthousiaste mensen. Ze geloven in de meerwaarde van vrij, open en transparant. Velen zijn er tot in het diepst van hun wezen overtuigd van de technologische superioriteit van open oplossingen, om nog maar te zwijgen van de morele verhevenheid ervan. En dat zwijgen doet een open source evangelist so wie so niet snel, hetgeen een bron van kritiek is bij ‘de andere kant’, de voorvechters van de redelijke, pragmatische en bovenal traditionele gesloten oplossingen.

De uitspraak “Fanaticism consists of redoubling your effort when you have forgotten your aim” wordt toegeschreven aan George Santayana. Open source enthousiastelingen hoeven niet zo heel veel te doen om het predikaat ‘fanatiek’ opgedrukt te krijgen. Onverkort vasthouden aan het actieplan Nederland Open in Verbinding, overigens ondersteund door alle fracties in de Tweede Kamer, is al voldoende. Dat actieplan is wel leuk, maar ‘we’ mogen niet vergeten dat de werkelijkheid van alle dag echt anders is. Open oplossingen zijn niet in alle gevallen dé oplossing en misschien zelfs niet eens de best beschikbare oplossing in een bepaalde situatie. De zinssnede: “Open source is een middel, niet een doel” duikt dan snel op. ‘Wij’ moeten eens ophouden met dat gehamer op open.

‘De andere kant’, omvattende de voorvechters van redelijke, pragmatische en bovenal traditionele gesloten oplossingen zijn uiteraard genegen de wens en intentie van de politiek en opdrachtgevers een redelijke en pragmatische invulling te geven. Hoe redelijk en pragmatisch bleek recentelijk toen een uitvoerder van een megaproject bij de rijksoverheid in op Webwereld stelde dat meer open source en open standaarden gerealiseerd gaan worden door “Eerst alles (te) standaardiseren op gedeelde gesloten standaarden van Microsoft en de open standaarden die Microsoft al ondersteunt”. Dit werd dan wel gevolgd door de uitspraak dat daarna verder gekeken kan worden naar open source en andere open standaarden. Dat is dan wel weer fijn, toch?

Dat bij de uitvoering van het actieplan NoiV een nuchtere blik op de (on)mogelijkheden van open oplossingen op dit moment noodzakelijk is, is voor de meeste open source evangelisten evident. De politiek heeft wel besloten dat open standaarden en open source software een meer centrale plaats binnen de overheid moeten innemen. Jammer genoeg zijn de beslissers nog lang niet zo ver dat ze open en gesloten oplossingen op basis van gelijkwaardige en eerlijke criteria transparant beoordelen. Het uit de weg ruimen van de meest belachelijke gedachten en ideeën rond ‘open’ staat nog hoog op het actielijstje van de open source enthousiastelingen. Een stevig tempo is daarbij wenselijk, want onderwijl worden beslissingen genomen die het verwezenlijken van het gewenste eerlijke speelveld opnieuw een paar jaar naar de toekomst verschuiven.

Is de kritiek terecht en hameren ‘wij’ te veel op ‘open, open en nog eens open’? Of is dat gehamer gerechtvaardigd zolang de deuren van de geest net zo gesloten zijn als de redelijke, pragmatische en vooral traditionele gesloten oplossingen die nu als standaard worden gepresenteerd?

De online boekhandel Computerboek.nl stuurde eerder deze week haar overzicht van de 15 best verkochte boeken in 2009. Het gaat om boeken die in ook in 2009 zijn verschenen. De Basiscursus Ubuntu van Frits de Jong en mijzelf heeft het zo te zien netjes gedaan. We zijn op de elfde plaats geëindigd in het overzicht van Computerboek. nl. Een korte blik op de website laat zien dat de Basiscursus al 117 dagen in de top 100 bivakkeert.
Open source is goed vertegenwoordigd in de top 15. Op de zesde plaats staat het lesboek Open source software en standaarden dat door Holland Open is uitgebracht en waaraan meerdere open source schrijvers in Nederland een bijdrage hebben geleverd. Marco den Teuling staat met Leer jezelf makkelijk … OpenOffice.org 3 op de achtste plaats.

Bij BSD Magazine begint het een goede traditie te worden. Zodra het nieuwe nummer klaar is voor verzending, wordt het vorige nummer beschikbaar gesteld om gratis te downloaden. Nummer 04/2009 heeft BSD veiligheid als thema en bevat onder andere artikelen over OpenBSD. OpenBSD is een besturingssysteem met een zeer scherpe focus op veiligheid. Daarnaast vind je twee artikelen over PC-BSD, één van James T. Nixon III en één van mijzelf. Mijn bijdrage bestond uit een artikel over een triple boot installatie van Windows 7, Ubuntu en PC-BSD.
Het is zeker de moeite waard dit nummer van BSD Magazine te downloaden. De BSD’s zijn iets anders dan Linux, maar dat mag de pret niet drukken. Je wordt wel gevraagd een e-mail adres in te vullen alvorens te kunnen downloaden.

Robert Chambers maakte met Rural Development: Putting the Last First in het midden van de jaren 80 duidelijk waar de aanpak bij de oplossing van armoede en achterstanden in ontwikkelingslanden scheef liep. Hoe goed bedoeld de inzet bij de aanpak van onrechtvaardigheden ook was, ze werd gekenmerkt door vooroordelen bij donors, NGO’s en vrijwilligers en een schrijnend gebrek aan het betrekken van de ontvangers van hulp en de inzet van hun kennis. 25 jaar verder in de tijd werken velen nog steeds aan het realiseren van een rechtvaardiger wereld met een eerlijker verdeling van welvaart en welzijn, een duurzamer en eerlijker gebruik van natuurlijke hulpbronnen, het spreiden en delen van kennis en informatie.

Zo zijn er tal van projecten gaande gericht op het verkleinen van de zogenaamde ‘Digital Divide’, de kloof bij het wel of niet beschikken van adequate toegang tot de digitale snelweg en haar kennis- en informatiebronnen. Chambers schreef zijn werk ruim voor de opkomst en groei van het internet, maar de vraag is gerechtvaardigd of we bij het realiseren van een rechtvaardiger digitale wereld geleerd hebben van zijn kritiek. Die kritiek ging immers niet zo zeer over onze goede intenties, maar over de vraag of wij problemen en oplossingen wel goed definieerden.

In de lezing “Werken aan digitale rechtvaardigheid, verkleinen van de ‘digital divide’” staat ik stil bij deze vraag. Wat gebeurt er op het gebied van vrije en open source software, vrije en open kennis en informatie, open innovatie, het overdragen van digitale vaardigheden? Zijn deze initiatieven naar aard, inhoud en organisatie werkelijk in staat een bijdrage te leveren aan het verkleinen van de ‘Digital Divide’? Welke lessen zijn er te trekken voor andere initiatieven gericht op het realiseren van een rechtvaardiger, eerlijker, transparanter en duurzamer wereld?

Deze lezing wordt op verzoek van Duurzaam Tilburg gehouden, 8 februari 2010 van 19.30 uur tot 20.30 uur.

Een deel van mijn schrijfwerk wordt gepubliceerd via Transparante Zaken. De site is een combinatie van een nieuwsdienst, onderzoeksjournalistiek en berichtgeving over activiteiten in de vrije en open source wereld in Nederland.Met ingang van 1 januari 2010 kunnen vrije en open source organisaties bij Transparante Zaken terecht voor het laten schrijven van hun persberichten. Er wordt heel wat georganiseerd in FOSS-Nederland, activiteiten die een bredere bekendheid verdienen. Het versturen van goede persberichten is daar onderdeel van.

Hoe gaat dit te werk?

Vrije en open source organisaties die ondersteuning willen bij hun persbericht kunnen met mij contact opnemen. Via de mail wordt informatie uitgewisseld over aard, inhoud en planning van de activiteit of over het nieuwsfeit. Op basis daarvan schrijf ik een concept en gaat het heen en weer zodat de puntjes op de ‘i’ komen en het bericht qua inhoud en toon past bij de organisatie. Het moet immers het persbericht van de organisatie blijven.

Doet Transparante Zaken ook aan distributie?

In eerste instantie wordt het bericht geplaatst in de sectie Open Community Nieuws van Transparante Zaken, met een duidelijke aanduiding [Persbericht]. Organisaties, overheden en bedrijven die kant en klare persberichten hebben in en rond het open domein kunnen deze natuurlijk ook aanleveren voor plaatsing in deze sectie. Bij deze persberichten komt wel een aanduiding [extern aangeleverd]. Beide type plaatsingen zijn kosteloos.

Zijn er kosten aan verbonden?

Bij de ondersteuning voor het schrijven van de persberichten wordt hetzelfde model gehanteerd als voor mijn presentaties en lezingen. In concreto komt het er op neer dat de dienst voor vrije en open source organisaties die niet over middelen beschikken kosteloos is. Bedrijven, overheden en FOSS-organisaties met een ruimer financieel budget kunnen tegen betaling gebruik maken van de dienst. De netto-opbrengsten worden gebruikt voor de ondersteuning en stimulering van de verdere ontwikkeling van vrije en open source software. Door het betalen voor de dienst dragen bedrijven, overheden en organisaties dus bij aan de ontwikkeling van de software die ze gebruiken. Per 1 januari 2010 wordt een tarief van € 150,– per persbericht gehanteerd. De inkomsten en uitgaven worden transparant bijgehouden via deze website.